ป้องกันผู้รุกรานทั้งภายในและภายนอกร่างกาย กับระบบภูมิคุ้มกันธรรมชาติของร่างกายเราหรือ NK Cell
ระบบภูมิคุ้มกันทำงานอย่างไร
สิ่งที่คอยปกป้องร่างกายเราจากเชื้อโรคทั้งหลาย กำจัดสิ่งแปลกปลอม รวมไปถึงกำจัดเซลล์ของร่างกายที่เริ่มทำงานผิดพลาดหรือกำลังจะกลายเป็นมะเร็งที่เกิดขึ้นอยู่ในร่างกายเราทุกวัน (ใช่แล้ว ร่างกายเรามีเซลล์ที่แบ่งตัวผิดพลาดแล้วพร้อมจะพัฒนาเป็นเซลล์มะเร็งเกิดขึ้นทุกวัน) เพราะร่างกายเรามีระบบภูมิคุ้มกันคอยจัดการปัญหาเหล่านี้อยู่ [1]
ถ้าให้เปรียบเทียบร่างกายเราเป็นเมืองเมืองหนึ่ง ผิวหนัง ก็เหมือนกำแพงเมือง ระบบภูมิคุ้มกันก็เหมือนเหล่าทหารที่คอยดูแลความปลอดภัยเราจากผู้รุกรานทั้งภายนอกและภายใน [1,2] ไม่ว่าจะเป็นพวกด่านหน้าที่มีมาตั้งแต่เกิด (Innate Immunity) ได้แก่หน่วยพลีชีพนิวโทรฟิล (Neutrophil) ที่จะรีบเข้าไปกินแบคทีเรีย, หน่วยลาดตระเวน NK Cell ที่คอยกำจัดเซลล์ที่ติดเชื้อไวรัสหรือเซลล์ร่างกายที่เริ่มกลายเป็นมะเร็งด้วยการเจาะทำลายเซลล์ให้แตกออก หรือหน่วยสอดแนม Dendritic Cell ที่จะนำข้อมูลจุดอ่อนผู้รุกรานไปส่งข่าวต่อให้เม็ดเลือดขาวหน่วยอื่นๆ ถ้าระบบภูมิคุ้มกันด่านหน้ารับมือไม่ไหวก็จะเป็นหน้าที่ของระบบภูมิคุ้มกันอีกระบบคือระบบภูมิคุ้มกันเฉพาะทาง (Adaptive Immunity) ที่จะสร้างแอนติบอดี้ที่เล่นงานจุดอ่อนของผู้รุกรานนั้นๆ
โดยปกติแล้วระบบภูมิคุ้มกันเราสามารถจัดการผู้รุกรานเหล่านี้ได้หมด อาจจะมีบางครั้งที่ผู้รุกรานร้ายกาจมากจนระบบภูมิคุ้มกันเรารับมือไม่ไหว คุณหมออาจจะให้ยาฆ่าเชื้อเพื่อมาช่วยร่างกายเรากำจัดเชื้อเหล่านั้น แต่การติดเชื้อส่วนใหญ่ที่เป็นไวรัสนั้นไม่มียาฆ่าเชื้อไวรัสโดยเฉพาะ ทำได้เพียงการรักษาตามอาการ มีไข้ก็ให้ยาลดไข้ หายใจเหนื่อยก็ให้อ๊อกซิเจนเป็นต้น ดังนั้นระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายเราโดยเฉพาะภูมิคุ้มกันด่านหน้าเช่น NK Cell จึงเป็นส่วนสำคัญในการจัดการการติดเชื้อไวรัสอย่างรวดเร็วหรือแม้กระทั่งกำจัดเซลล์ร่างกายเราเองที่กลายเป็นมะเร็ง
สัญญาณของภูมิต่ำ
เรามักจะเคยได้ยินมาตลอดว่าต้องดูแลสุขภาพให้แข็งแรง ภูมิคุ้มกันจะได้แข็งแรงตามไปด้วย แต่เราจะรู้ได้อย่างไรว่าจริงๆแล้วตอนนี้ระบบภูมิคุ้มกันเรายังทำงานดีอยู่หรือเปล่า เราลองมาดูสัญญาณต่อไปนี้ที่อาจจะเป็นสัญญาณจากร่างกายคุณที่พยายามจะบอกว่าภูมิคุ้มกันของคุณอาจกำลังมีปัญหา [3]
- เป็นหวัดบ่อยๆ
คนทั่วไปการจะเป็นหวัด 1-2 ครั้งต่อปีถือว่าไม่ใช่เรื่องแปลก แต่ถ้าคุณเป็นหวัดบ่อยและเป็นแต่ละครั้งนานเกินสัปดาห์ หรือช่วงไหนแค่พักผ่อนน้อยหรือเครียดเรื่องงานกว่าปกติ คุณก็ไม่สบายทันที นั่นก็เพราะว่าการพักผ่อนน้อยและความเครียดเป็นปัจจัยเสริมให้การทำงานของระบบภูมิคุ้มกันเราลดลง
- คุณมีปัญหาเรื่องทางเดินอาหารบ่อยๆ
เช่นท้องผูก ท้องเสีย ท้องอืด มวนท้อง เพราะในทางเดินอาหารนั้นมีระบบภูมิคุ้มกันอยู่หนาแน่นเพื่อต่อสู้กับเชื้อโรคที่ติดมากับอาหารที่เราทานเข้าไป ถ้าภูมิคุ้มกันอ่อนแอย่อมส่งผลให้การทำงานของลำไส้ผิดปกติไป
- แผลหายช้า
แผลมีดบาดหรือแผลถลอก ร่างกายเราสามารถสร้างเนื้อเยื่อมาสมานแผลได้ในเวลาไม่เกิน 2 สัปดาห์ แต่ในคนที่มีแผลแล้วหายช้า เป็นแผลเรื้อรัง อาจจะเกิดจากมีการติดเชื้อที่แผลซ้ำอยู่ตลอดหรือเซลล์ที่ตอบสนองต่อการสมานแผลทำงานได้ไม่ดี
- คุณมีปัญหาการติดเชื้อและอักเสบบ่อยๆ
เช่น ต้องได้รับยาฆ่าเชื้อมากกว่า 2 ครั้งต่อปี (หรือมากกว่า 4 ครั้งต่อปีในเด็ก) มีอาการติดเชื้อในหูซ้ำๆ เป็นไซนัสอักเสบเรื้อรัง เป็นงูสวัดเรื้อรัง หรือเป็นปอดอักเสบซ้ำๆ ถ้าการติดเชื้อต่างๆเหล่านี้เป็นบ่อย อาจจะเป็นสัญญาณของภูมิคุ้มกันที่มีปัญหา
วิธีการฟื้นฟูระบบภูมิคุ้มกัน
ถ้าคุณมีอาการต่างๆเหล่านั้นแล้วสงสัยว่าตัวเองมีภูมิคุ้มมีปัญหา อยากจะหาทางแก้ไขหรือเพิ่มการทำงานของระบบภูมิคุ้มกันตัวเองให้กลับมาเหมือนเก่า ลองดูคำแนะนำต่อไปนี้มาปรับใช้เพื่อเพิ่มการทำงานของภูมิคุ้มกันและลดโอกาสการเจ็บป่วยต่างๆ
- รับประทานอาหารที่มีประโยชน์
เน้นบริโภคผักและผลไม้ที่เป็นแหล่งของวิตามินและแร่ธาตุอย่างเพียงพอ โดยสารอาหารเหล่านี้เป็นส่วนประกอบสำคัญในการทำให้การทำงานของภูมิคุ้มกันสมบูรณ์
[5,7] - พักผ่อนให้เพียงพอ
การพักผ่อนน้อยทำให้การทำงานของ NK Cell ผิดเพี้ยนไป รวมถึงรบกวนสมดุลย์กระบวนการอักเสบในร่างกาย คุณไม่ได้คิดไปเองคนเดียวหรอกว่า มักจะไม่สบายหลังโหมงานอย่างต่อเนื่อง [5]
- ออกกำลังกายอย่างเหมาะสม
คำว่าเหมาะสมคือไม่หนักหรือเบาเกินไป เพราะมีหลักฐานว่าการออกกำลังกายทั้งหนักไปและเบาไปนั้นทำให้การทำงานของ NK Cell ลดลง
[5,7] - จัดการกับความเครียด
คนที่ต้องทำงานในระดับสูง มีความกดดันตลอดเวลา มักจะมีความเครียดสะสมซึ่งส่งผลโดยตรงต่อการทำงานของระบบภูมิคุ้มกันทั้งแบบกำเนิดและแบบเฉพาะทางที่ลดลง
[5] - ตรวจวัดระดับภูมิคุ้มกันสม่ำเสมอ
ปัจจุบันห้องปฏิบัติการที่ได้มาตรฐานหลายแห่งมีบริการตรวจวัดปริมาณและคุณภาพการทำงานของเม็ดเลือดขาวโดยจำเพาะไปที่ NK Cell ที่มีส่วนสำคัญในการกำจัดเซลล์ที่ติดเชื้อไวรัสอย่างรวดเร็วหรือแม้กระทั่งเซลล์มะเร็ง
การตรวจระดับภูมิคุ้มกัน NK Cell
มีหลายการศึกษาที่แสดงความสัมพันธ์ของระดับ NK Cell กับการเกิดมะเร็งหลายๆชนิด [8] ทำให้การตรวจวัดระดับการทำงานของ NK Cell (ความแข็งแรง) นั้นเป็นอีกหนึ่งทางเลือกสำหรับผู้ที่อยากจะดูแลสุขภาพและเฝ้าระวังความผิดปกติที่อาจจะเกิดขึ้น
สำหรับท่านที่สงสัยว่าสามารถเพิ่มระดับ NK Cell โดยตรงได้เลยหรือไม่ เนื่องจากหลายๆครั้งพบว่าข้อแนะนำต่างๆนั้นอาจไม่เหมาะสมกับบางคนเช่นผู้ที่มีภาวะเครียดสูงจากงานที่กดดัน หรือมีการแข่งขันสูง โชคดีที่ปัจจุบันมีห้องปฏิบัติการที่สามารถคัดแยก NK Cell จากเลือดพร้อมกับเพราะเลี้ยงเพิ่มจำนวน ก่อนถ่ายเทกลับเข้าไปในกระแสเลือดเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพของ NK Cell ในร่างกาย ซึ่งวิธีการนี้ในบางประเทศรองรับให้ใช้รักษาผู้ป่วยมะเร็งชนิดเป็นก้อน (Solid Tumor) ควบคู่กับการรักษาแบบเดิมแล้ว โดยแต่ละห้องปฏิบัติการจะมีวิธีการคัดแยกและเพิ่มจำนวน NK Cell ที่แตกต่างกัน ที่ MEDEZE ใช่วิธีการของ Osaki Method จากประเทศญี่ปุ่น ที่สามารถเพิ่มจำนวน NK Cell โดยเน้นไปที่การเพิ่มเฉพาะ NK Cell ที่ถูกพัฒนาให้แข็งแรงแล้ว (Active NK Cell) [9] เพื่อทำหน้าที่กำจัดเซลล์มะเร็งหรือเซลล์ที่ติดเชื้อไวรัสทั้งหลายในร่างกายของเราได้ดียิ่งขึ้น
การตรวจวัดระดับภูมิคุ้มกันร่วมกับการเพิ่มระดับภูมิคุ้มกันแบบจำเพาะ NK Cell ที่สมบูรณ์ (Active NK Cell) ที่ MEDEZE นั้นเสนอทางเลือกที่เป็นไปได้ในการป้องกันการเกิดมะเร็งแบบเชิงรุกที่ทุกคนสามารถทำได้
ขอขอบคุณข้อมูลจาก
1) CTCA. How does the immune system work? When it comes to cancer, it's complicated [Online]. 2017. available at: https://www.cancercenter.com/community/blog/2017/10/how does the immune system work when it comes to cancer its complicated. [July 2021]
2) José Ignacio Saldana. Macrophage. [Online]. available at: https://www.immunology.org/public information/bitesized immunology/cells/macrophages. [July 2021]
3) Nadia Hasan. 6 Signs You Have a Weakened Immune System. [Online]. 2020. Available at: https://www.pennmedicine.org/updates/blogs/health and wellness/2020/march/weakened immune system. [July 2021]
4) Andrew Moore. Recurrent Infections May Signal Immunodeficiencies. [Online]. 2020. Available at: https://www.aaaai.org/Tools-for-the-Public/Conditions Library/Immuno Deficiency/recurrent infections immunodeficiencies. [July 2021]
5) Maggini S, Pierre A, Calder PC. Immune function and micronutrient requirements change over the life course. Nutrients. 2018 Oct;10(10):1531.
6) Gayoso I, Sanchez-Correa B, Campos C, Alonso C, Pera A, Casado JG, Morgado S, Tarazona R, Solana R. Immunosenescence of human natural killer cells. Journal of innate immunity. 2011;3(4):337-43.
7) Pedersen BK, Ullum HE. NK cell response to physical activity: possible mechanisms of action. Medicine and science in sports and exercise. 1994 Feb 1;26(2):140-6.
8) Lee SB, Cha J, Kim IK, Yoon JC, Lee HJ, Park SW, Cho S, Youn DY, Lee H, Lee CH, Lee JM. A high-throughput assay of NK cell activity in whole blood and its clinical application. Biochemical and biophysical research communications. 2014 Mar 14;445(3):584-90.
9) Masuyama JI, Murakami T, Iwamoto S, Fujita S. Ex vivo expansion of natural killer cells from human peripheral blood mononuclear cells co-stimulated with anti-CD3 and anti-CD52 monoclonal antibodies. Cytotherapy. 2016 Jan 1;18(1):80-90.
EN
TH